Teatr operowy – dawna Hala Miejska w Zielonej Górze
Budynek przy al. Niepodległości w Zielonej Górze, dziś znany jako Lubuski Teatr im. Leona Kruczkowskiego, powstał jako nowoczesna, wielofunkcyjna Hala Miejska z funkcją operową. W latach 1931–1933 funkcjonował tu teatr operowy o znaczeniu ponadlokalnym, goszczący zespoły z Berlina, Wrocławia i Drezna. Obiekt ten jest jednym z ciekawszych przykładów międzywojennej architektury teatralnej w zachodniej Polsce.
1. Historia powstania budynku (1931)
Gmach wzniesiono w 1931 roku według projektu wybitnego berlińskiego architekta Oskar Kaufmann, specjalizującego się w projektowaniu nowoczesnych budynków teatralnych i operowych w Niemczech.
Był to obiekt:
-
wielofunkcyjny (teatr dramatyczny, opera, balet, projekcje filmowe),
-
wyposażony w zaplecze sceniczne umożliwiające realizację dużych produkcji muzycznych,
-
posiadający kanał orkiestrowy (orkiestron),
-
z widownią liczącą około 725 miejsc.
Hala Miejska była przedsięwzięciem ambitnym – miała stanowić centrum życia kulturalnego miasta. Finansowanie opierało się na:
-
dotacjach miejskich,
-
przychodach z występów impresaryjnych,
-
projekcjach filmowych (co było wówczas nowoczesnym sposobem utrzymania instytucji).
2. Opera w Zielonej Górze (1931–1933)
Początek działalności operowej
1 kwietnia 1931 roku zainaugurowano działalność operową wystawieniem „Madame Butterfly”. Spektakl przygotował teatr operowy z Wrocławia, a partię tytułową wykonała Lydia Pfieffer-Clomb.
Równolegle wystawiono dramat „Don Carlos” Friedricha Schillera (w wykonaniu Schlesische Landestheater).
Opera działała na zasadzie impresariatu – co oznaczało:
-
brak stałego, dużego zespołu orkiestralnego i chóru,
-
zapraszanie zespołów operowych z większych miast,
-
funkcjonowanie jako scena gościnna dla renomowanych teatrów.
Na scenie występowały zespoły z:
-
Berlina,
-
Wrocławia,
-
Drezna,
-
Śląskiego Teatru Krajowego.
Charakter repertuaru
Repertuar obejmował:
-
opery klasyczne,
-
operetki,
-
balet,
-
dramat,
-
widowiska muzyczne.
Był to ambitny program jak na miasto tej wielkości – co podkreśla rangę inwestycji.
Upadek opery
W 1933 roku działalność operowa została zakończona – przyczyną były:
-
problemy finansowe,
-
kryzys gospodarczy początku lat 30.,
-
ograniczenia budżetowe samorządu,
-
zmiany polityczne w Niemczech po 1933 roku.
Opera przestała istnieć jako stały byt, a budynek funkcjonował dalej głównie jako scena dramatyczna i kino.
3. Lata 1933–1945
Do początku lat 40. budynek nadal był miejscem wystawień dramatycznych i muzycznych. Nadal zapraszano zespoły z Berlina, Głogowa, Zgorzelca i Wrocławia.
Nie był to już jednak pełnoprawny teatr operowy w sensie organizacyjnym.
4. Okres powojenny – redukcja funkcji operowej
Po II wojnie światowej budynek przeszedł istotną przebudowę.
Najważniejsze zmiany:
-
redukcja widowni z ok. 725 do 385 miejsc,
-
likwidacja kanału orkiestrowego,
-
przekształcenie obiektu w klasyczny teatr dramatyczny.
Zniknęły możliwości pełnoskalowej realizacji operowej. Scena została dostosowana do potrzeb teatru repertuarowego.
5. Powojenne dzieje teatru
-
1945 – krótkie wznowienie działalności,
-
1951 – powstanie Miejskiego Teatru Zielonogórskiego,
-
24 listopada 1951 – oficjalne otwarcie sztuką „Zemsta” Aleksandra Fredry,
-
1964 – powstanie Państwowego Teatru Ziemi Lubuskiej,
-
później instytucja przyjęła nazwę Lubuskiego Teatru im. Leona Kruczkowskiego.
Od tego momentu budynek funkcjonuje wyłącznie jako teatr dramatyczny.
6. Znaczenie architektoniczne
Projekt Oskara Kaufmanna był przykładem nowoczesnej architektury teatralnej okresu międzywojennego:
-
funkcjonalny układ widowni,
-
duża scena przystosowana do produkcji muzycznych,
-
zaplecze techniczne typowe dla scen operowych.
Fakt, że w Zielonej Górze istniał w pełni wyposażony teatr operowy już w 1931 roku, świadczy o ambicjach kulturalnych ówczesnego miasta.
7. Współczesne dyskusje o przywróceniu funkcji operowej
Od 2007 roku pojawiają się koncepcje częściowego przywrócenia funkcji muzycznych – wzorem:
-
Rzeszowa (Filharmonia + Opera),
-
Olsztyna (filharmonia i scena muzyczna).
Rozważane są:
-
koncerty półsceniczne,
-
spektakle opery kameralnej,
-
musical,
-
odtworzenie orkiestronu (technicznie możliwe, lecz kosztowne).
8. Znaczenie historyczne
Dawna Hala Miejska była:
-
jedną z nielicznych pełnoprawnych scen operowych na obszarze dzisiejszego województwa lubuskiego,
-
przykładem międzywojennej modernizacji kulturalnej miasta,
-
symbolem okresu, w którym Zielona Góra posiadała ambicje operowe.
Choć opera działała krótko (1931–1933), jej istnienie stanowi istotny fragment historii kultury miasta.
opr. CzatGPT
Komentarze
Prześlij komentarz